Kadınlarda ve özellikle üreme çağındaki kadınlarda tiroid hastalıkları normal popülasyona göre daha fazla görülmektedir. Gebelik döneminde oluşan değişiklikler tiroid hastalığını taklit edebilmektedir. Yani tiroid hastalığı olmadan bazı değerler anormal çıkabilmektedir. Burada en önemlisi de gerçekten bazı tiroid hastalıkları hem anne karnındaki bebeğin gelişimini hem de anneyi etkileyebildiği için doğru tanıdır. Bu neden ile gebelikte gerçekten tiroid hastalığı olup olmadığını tam olarak ortaya çıkarmak önemlidir. Gebelikte doğru bir şekilde tiroid hastalığı tanısı ve gerekli şekilde tedavisi çok önemlidir. Dikkat edilmesi gereken nokta gebelikte bir çok kan değeri normale göre değişiklikler göstermektedir. Değerlendirmelerde en sık yapılan yanlış, gebelik faktörünü göz önünde bulundurmayarak normal ve anormal ayrımını doğru yapmamaktır. Bebeğin gelişiminde tiroid hormonu çok önemli rol oynamaktadır.
Sayfa İçeriği
Gebelerde karşılaştığımız tiroid hastalıkları
Hipotiroidi,
Tiroid bezinin az çalışması. Gebelik öncesi hipotiroidi olması durumunda yumurtlama azalacağı için gebe kalma olasılığı da azalmaktadır. Bu nedenle gebe kalamama durumunda da bu durumu kontrol ederiz. Gebelik gerçekleştiğinde ise bu hasta grubunda erken düşük olasılığı artar. Gebelikte %2.5 oranında hipotiroidi görülmektedir. Çocuğun gelişimini, özellikle zeka gelişimini olumsuz etkiler. Hipotiroididen şüphelendiğimiz şikayetler: Kabızlık, üşüme, fazla kilo alma, adet görememe(gebelik öncesinde), saç ve tırnak değişiklikleri, çok üşüme ve cilt kuruluğu olabilmektedir. Bunların birkaçı olabilir veya çok hafif şekilde olabilir.
Hipotiroidinin en sık sebepleri: Hashimoto tiroiditi yani vücudun kendi tiroid dokusunu yabancı olarak görüp tahrip etmesi sonucu oluşan otoimmün hastalıktır. Diğer sebepler iyot eksikliği, önceden olmuş tiroid ameliyatları ve önceden uygulanmış radyoaktif iyot tedavisidir.
Hipertiroidi,
Tiroid bezinin fazla çalışması. Gebelerde hipertiroidizm %0.2 oranında görülür. Yani hipotiroidizmden 10 kat daha az olasıdır. Sebepleri, graves hastalığı, toksik multinodüler guatr ve subakut tiroiditlerdir. En sık sebep (90) graves hastalığıdır. Graves hastalığı da otoimmün yani vücudun bozulmuş bağışıklık tepkisi sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Hastada çarpıntı, kilo kaybı, sinirlilik, terleme, halsizlik, gözde dışarı doğru büyüme ve ödem şikayetleri olur. Gebe zaten fizyolojik olarak yük altında iken bir de hipertiroidi yani tiroid bezin fazla çalışması ile ek bir yükün altına girer. Bebek de anne ile beraber kötü etkilenir. Doğru ilaç ve takip ile fazla hormon ve etkileri kontrol altına alınmalı ve bazen de ameliyat ile tiroid bezinin bir kısmının çıkarılması gerekmektedir.
Özetle, gebelik döneminde tiroid hastalıkları doğru tespit edilmeli ve doğru tedavi seçenekleri değerlendirilmeli. Özellikle ailesinde tiroid hastalığı olanlar ve yukarıdaki şikayetleri olanlar tiroid hastalığı açısından değerlendirilmelidir. Ayrıca gebelik süresinde tiroid hastalığı olanlar emzirme ve sonrasında da takip edilmeliler.
Guatr, tiroid bezin normalden daha fazla büyümesi durumudur. Gebelerde iyot ihtiyacı normal kişilere göre artmıştır. Günlük 200 mgr iyot önerilmektedir. Artan iyot ihtiyacı giderilmediği durumda tiroid bezi büyümektedir. İyot ne kadar çok eksik olursa tiroid bezi o kadar fazla büyür. Tiroid bezinde nodül gebelerin %10 unda görülmektedir. Bunlar gebelikte de mutlaka ultrasonografi ile değerlendirilmeli ve gereğinde iyi huylu kötü huylu ayrımı için ince iğne biyopsisi yapılmalıdır normal kişilerde olduğu gibi.
Gebelikte tiroid kanser olasılığı 1.000 de 1 dir.
Gereğinde teşhis 6. aydan sonra koyulmuş ise beklenip doğum sonrası cerrahi yapılabilir. Gebelik döneminde tiroid hastalığı olanlar, emzirme dönemi ve sonrasında da sıkı bir şekilde takip edilmelidir.
Dr. Serdar Kızılkaya
İç Hastalıkları Uzmanı
Bu yazı; hamile tiroid kanseri, hamile tiroidi, tiroid hamile kalmayı engeller mi, hamilelik tiroidi ile ilgilidir.